Want veel gebouwen worden technisch steeds uitgebreider. Verwarming, koeling, ventilatie, verlichting, zonnepanelen, laadpunten en soms ook batterijopslag komen samen in één gebouw. Hoe meer systemen er draaien, hoe belangrijker inzicht en aansturing worden.
“Je wilt als gebouweigenaar weten wat er in je gebouw gebeurt”, zegt Carlo Nonneman, bedrijfsleider Klomp Buro. “Hoe draaien de installaties? Waar gaat energie verloren? Worden ruimtes gebruikt zoals je vooraf dacht? En kun je tijdig bijsturen als de praktijk anders blijkt te zijn?”
Wat is er veranderd op 29 mei 2026?
Op 29 mei 2026 is de EPBD IV officieel in werking getreden. Dat betekent dat de Europese richtlijn nu geldt. De uitwerking daarvan komt stapsgewijs terug in Nederlandse wet- en regelgeving.
Een van de onderdelen die daarbij belangrijker wordt, is het Gebouwautomatiserings- en Controlesysteem. Vaak afgekort tot GACS.
Voor grote utiliteitsgebouwen speelt die verplichting al concreet. Gebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen van meer dan 290 kW moeten sinds 1 januari 2026 beschikken over een GACS. Vanaf 1 januari 2030 gaat die grens omlaag naar meer dan 70 kW.
Daardoor krijgen de komende jaren meer organisaties hiermee te maken.
Wat doet een GACS?
Een GACS leest klimaat- en energie-installaties uit en stuurt deze aan. Het systeem houdt energieverbruik bij, analyseert prestaties en helpt rendementsverlies op te sporen. Ook moet het kunnen communiceren met andere technische systemen in een gebouw. Denk aan installaties voor verwarming, koeling, ventilatie, verlichting, zonnepanelen, opslag en laadpalen.
Carlo: “Daar zit voor veel bedrijven de praktische waarde. Je krijgt beter zicht op de prestaties van je gebouw. Dat helpt bij energiebesparing, comfort, onderhoud en keuzes voor de toekomst.”
Wat kun je als bedrijf nu doen?
Volgens Carlo begint het vooral met overzicht. “Veel gebouwen zijn door de jaren heen gegroeid. Er is een installatie vervangen, later zijn er zonnepanelen bijgekomen, daarna laadpunten of een nieuw klimaatsysteem. Dat is heel herkenbaar. Alleen ontstaat daardoor soms een technisch landschap waarin niet alles goed samenwerkt.”
Daarom is het verstandig om nu een paar zaken op een rij te zetten:
- Welke gebouwen vallen mogelijk onder de GACS-verplichting?
- Wat is het vermogen van de verwarmings- en koelsystemen?
- Welke technische systemen zijn al aanwezig?
- Is er al een gebouwbeheersysteem, energieregistratiesysteem of energiemanagmentsysteem?
- Voldoen bestaande systemen aan de eisen, of is uitbreiding nodig?
“Je hoeft niet meteen in oplossingen te schieten”, zegt Carlo. “Begin met een goede opname van de bestaande situatie. Dan zie je vanzelf waar de risico’s, kansen en logische vervolgstappen zitten.”
Meer grip op je gebouw
De EPBD IV laat goed zien waar gebouwbeheer naartoe beweegt. Energieprestaties worden belangrijker. Installaties moeten beter meetbaar zijn. En de samenwerking tussen systemen krijgt meer aandacht.
Voor ondernemingen met utiliteitsgebouwen is dit daarom een goed moment om te kijken hoe het gebouw er technisch voor staat.
Niet omdat alles morgen anders moet. Wel omdat inzicht helpt om betere keuzes te maken.
Carlo: “Een gebouw dat je goed kunt uitlezen en aansturen, geeft rust. Je weet beter wat er gebeurt, je kunt gericht verbeteren en je voorkomt dat installaties langs elkaar heen werken. Dat wordt de komende jaren alleen maar belangrijker.”
Meer weten over de nieuwe regelgeving?
De informatie in dit artikel is mede gebaseerd op publicaties van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Lees meer over de EPBD IV-richtlijn en de eisen rondom de GACS-verplichting via onderstaande bronnen:
